شب یَلدا یا شب چِله در شاده
بعضي از خانوادهها به تعداد اعضاي خانواده شمع ميخرند و از هنگام تاريك شدن هوا به نيت اين كه زندگي اعضاي خانواده هيچگاه تاريك نماند، آن را روشن ميكنند.
در كتاب گيلان، از يلدا به عنوان گراميداشت شب اول زمستان يعني شبي كه از فرداي آن تاريكي كاستي ميگيرد و خورشيد هر روز مقداري بيش از روز پيش بر جهان نور ميافشاند، ياد شده است.
در برخي نقاط گيلان اين باور وجود داشت كه همه آبهاي جهان در لحظهاي نامعين در اين شب حالت انجماد پيدا ميكند و هر كس آن لحظه را دريابد هر مرادي داشته باشد و از خدا بخواهد حاصل ميشود.
در فرهنگ گيلان سه ماه زمستان را به دو چله تقسيم ميكنند. "پيله چله" (چله بزرگ) كه از اول دي آغاز و تا دهم بهمن ادامه مييابد و "كوچهچله" (چله كوچك) كه از دهم بهمن تا ۲۰اسفند است.
در شاده«آوكونوس» ميوه اي است كه حتما در شب چله مصرف مي شود و روش تهيه آن هم به اين شرح است كه در فصل پاييز ازگيل خام (چند روز مانده به ريختن و رسيدن كامل) را در خمره مي ريزند، خمره را پر از آب مي كنند و كمي نمك هم به آن مي افزايند و در خم را مي بندند و در گوشه اي خارج از هواي گرم اطاق مي گذارند.
ازگيل سفت و خام، پس از مدتي، پخته و آبدار و خوشمزه مي شود. آوكونوس ازگيل در اغلب خانه هاي شاده تا بهار آينده پيدا مي شود و هر وقت هوس كنند ازگيل تر و تازه و رسيده و خوشمزه را از خم بيرون مي آورند و آن را با گلپر و نمك در سينه كش آفتاب مي خورند.شب چله بر همه همشهریان شادهی وعزیز گرامی باد التماس دعا